📊 خواندن و تحلیل داده
مهارت خواندن فعال متن، درک مطلب، تفسیر جداول و نمودارها و محاسبه‌های درصد و نسبت را در این بخش تمرین می‌کنید.
سرفصل‌ها: درک مطلب، تفسیر جداول، نمودارها، نسبت و درصد، استنتاج از متن
1درک مطلب و بازنویسی
نکته‌ی اصلی متن (ادعای مرکزی) را در یک جمله پیدا کنید. در سوالات بازنویسی و استنتاج، گزینه‌ای را انتخاب کنید که کاملاً در همان محدوده‌ی اطلاعات متن باشد؛ نتیجه‌های فراتر از متن یا مغایر با آن را حذف کنید. واژه‌های «با این حال»، «هرچند»، «زیرا» جهت استدلال را تغییر می‌دهند.
مثال
«با وجود بارش زیاد، کشاورزی در مناطق شیب‌دار محدود است.» علت محدودیت چیست؟
شیب تند زمین — «با وجود بارش زیاد» یعنی بارش عامل نیست.
2تفسیر جداول و درصد
مقدار خواسته‌شده را دقیقاً از سطر/ستون مناسب بیرون بکشید و ببینید سوال «درصد از کل»، «درصد از مقدار داده‌شده» یا «نسبت» می‌خواهد. درصد = (جزء ÷ کل) × ۱۰۰. برای تغییرات «از a به b» همیشه مبنا a است: تغییر ÷ a × ۱۰۰.
مثال
فروش از ۵۰ به ۷۵ رسید. درصد رشد؟
(۷۵−۵۰) ÷ ۵۰ × ۱۰۰ = ۵۰٪. مبنا عدد اولیه یعنی ۵۰ است.
3نسبت و تناسب
نسبت a:b یعنی کل را به a+b قسمت تقسیم کنید و هر سهم را در a یا b ضرب کنید. در تناسب مستقیم «بیشتر یعنی بیشتر»، در تناسب معکوس «بیشتر یعنی کمتر» (مثل روز و کارگر). واحدها را یکی کنید.
مثال
نسبت پسر به دختر ۳:۵، جمع کل ۴۸. تعداد پسران؟
هر قسمت = ۴۸÷۸ = ۶ ⇒ پسران = ۳×۶ = ۱۸.
4میانگین، میانه و داده‌های آماری
میانگین = مجموع ÷ تعداد. میانه = مقدار وسط داده‌های مرتب‌شده (برای تعداد زوج میانگین دو مقدار وسط). این مفاهیم در تحلیل نمودارها و نظرسنجی‌ها بارها ظاهر می‌شوند.
مثال
میانگین ۵ عدد ۱۸ است؛ مجموع آن‌ها؟
۵×۱۸ = ۹۰.
5استنتاج از نمودار و متن
روند نمودار (افزایش/کاهش/ثبات) را توصیف کنید و فقط بر اساس همان روند استنتاج کنید. در سوالات ناسازگار، گزینه‌ای را رد کنید که با داده‌ی صریح متن یا نمودار در تضاد باشد.