🧠 استدلال منطقی
در این بخش مهارتهای استدلال منطقی شامل توالیها، روابط بین گزارهها، مجموعهها و نتیجهگیری منطقی را میآموزید.
سرفصلها: توالیها، منطق شرطی، مجموعهها، قیاسهای منطقی، روابط
1توالی عددی و الفبایی
در این سوالات باید الگوی تغییر را بیابید. تفاوت بین جملههای متوالی یا ضریب ثابت را بررسی کنید. اول تفاوتها را بنویسید؛ اگر ثابت بود (تصاعد حسابی) ساده است، وگرنه به الگوی تفاوتها یا ضرب در عدد ثابت (هندسی) دقت کنید. برای توالی الفبایی، جایگاه حروف در الفبا را عددگذاری کنید و همان الگو را به کار ببرید.
مثال
توالی 3، 7، 15، 31، ؟ را ادامه دهید.
هر جمله = جمله قبل × ۲ + ۱ ⇒ جمله بعد = ۳۱×۲+۱ = ۶۳.
2منطق گزارهها و قیاس
سوالات «همه»، «هیچ» و «برخی» را با دایرههای ون حل کنید. جمله «همهی A ها B هستند» یعنی مجموعه A داخل B است. «هیچ A ای B نیست» یعنی دو مجموعه جدا. «برخی» یعنی اشتراک ناتهی. از گزارههای دادهشده فقط نتیجهای را بپذیرید که قطعاً نتیجه میشود، نه محتمل.
مثال
همهی پرندگان تخم میگذارند. برخی پرندگان شکاریاند. کدام استنتاج قطعی است؟
فقط «برخی شکاریها تخم میگذارند» قطعی است؛ درباره رابطهی شکارگری و زندهزایی نمیتوانیم حکم کنیم.
3ترتیب و مقایسه
در سوالات «بزرگتر/کوچکتر»، «بلندتر/کوتاهتر» یک خط راست بکشید و هر شخص یا شیء را روی آن بگذارید. نمادهای جمع و تفریق برای نسبتها به کار ببرید. اگر رابطهها ناقص بود، گزینهای را انتخاب کنید که قطعاً از دادهها نتیجه میشود.
مثال
احمد از بهرام بلندتر است. بهرام از سام کوتاهتر است. بلندترین کیست؟
احمد > بهرام و سام > بهرام ⇒ بلندترین نمیتواند بهرام باشد اما بین احمد و سام ربطی داده نشده ⇒ اطلاعات کافی نیست.
4مجموعهها و اصل شمول-اخراج
مجموع دو مجموعه = |A| + |B| − |A∩B|. در سوالات «چند نفر هر دو را دارند» همیشه اعضایی که دوبار شمرده شدند را کم کنید تا دوبارشماری حذف شود. با دایرههای ون مسیرها را بصری کنید.
مثال
۳۰ نفر کتاب تاریخ و ۲۵ نفر کتاب جغرافی خواندهاند و ۱۰ نفر هر دو. کل نفرات (داشتنِ حداقل یکی)؟
۳۰+۲۵−۱۰ = ۴۵ نفر.
5تشخیص ناسازگار یا اضافه
از بین چند گزینه، یکی را بیابید که با بقیه همخانواده نیست — مثلاً شکلی بدون ضلع، عددی اول در میان زوجها یا کلمهای که حرف اضافه ندارد. فقط روی یک ویژگی دیداری یا معنایی تمرکز کنید که بقیه را جدا میکند.